آوان (دزفول) ؛ پایتخت تمدن عیلام
آوان ( دزفول ) پایتخت تمدن عیلام اولین امپراطوری گسترده ی کشور ایران

دزفول- شهرستان دزفول، تداوم آوان، پایتخت تمدن عیلام باستان است که تحقیق و پژوهش بیشتر در خصوص آن می تواند دریچه ای جدید به سوی شناخت تمدن کهن ایرانیان پیش روی همگان بگذارد.

خبرگزاری مهر- گروه استان ها- رویا رجبی: جای جای شهرستان دزفول، مملو از ناشناخته های متعدد به ویژه در حوزه باستان شناسی و آثار ارزشمند تاریخی است که هر یک بخش مهمی از تمدن کهن ایران زمین را شکل داده اند.

تپه های باستانی موجود در دزفول همچون تپه های چغابنوت، چغامیش، ده نو، چغاپهن، شهر باستانی هوپشن و مناطق باستانی دیگر، هر یک بخشی از تمدنی است که هزاران سال پیش در شمال خوزستان و شهرستان دزفول سرآمد شهرهای دنیا بوده اند. در سال های مختلف، پیرامون تاریخ و تمدن دزفول مطالب و مقالات متعددی براساس اسناد و مدارک به نگارش در آمده که در این گزارش نیز سعی شده تا به چگونگی و زمان شکل گیری تمدن دزفول پرداخته شود.
1
دزفولی که در تمامی این سال‌ها نیز با اختصاص لقب‌هایی همچون مهد فرهنگ و تمدن، شهری از سپیده‌دم تاریخ، شهر آب و آجر، آرامگاه امامزادگان، زاده نخبگان، سرداران شهید، فرهیختگان، عالمان و هنرمندان، شهر معماری غنی، شهر اصالت ها و تاریخی کهن، شهر مساجد تاریخی و موزه آجری ایران وسعت تمدن و تاریخ خود را تا حد زیادی ثابت کرده است و دراین میان وجود اولین و قدیمی ترین دانشگاه  تاریخ جهان یعنی جندی شاپور باستان در دزفول نیز گواه این مدعا است.
پیشینه باستانی دزفول

در همین رابطه عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول در خصوص این تمدن کهن در گفت و گو با خبرنگار مهر اظهار می کند: شهرستان دزفول یکی از ارزشمندترین بخش های باستانی کشور است که ابعاد زیادی از آن به ویژه در حوزه تاریخ و باستان شناسی همچنان ناشناخته باقی مانده است.

وی می افزاید: همین ناشناخته ماندن سبب شده که به طور شایسته ای جایگاه خود را در امور مختلف نداشته باشد. یکی از ابعاد مهم این شهرستان در موضوع تمدن باستانی ایلام ( عیلام ) است که جای تحقیق و معرفی بسیار دارد.

رضا امیدی فر می گوید: طبق تحقیقات باستان شناسان برجسته سلسله آوان یکی از دودمان‌های تمدن عیلام باستان در دو هزار و ۴۰۰ سال پیش از میلاد، واقع در جنوب غربی ایران بود. عیلامیان را مانند تمدن همسایه(سومریان) می توان از دورترین تمدن های باستان دانست.

این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول در ادامه عنوان می کند: با نگاه به پیشینه باستانی شهرستان دزفول که از میانه هزاره هشتم پیش از میلاد در تپه های چغابنوت و پس از آن در چغامیش تمدن های پیش از تاریخ شکل گرفته، تداوم  و تکامل این دستاوردهای بشری را می توان در تمدن عیلام در پنج‌ هزار سال پیش دانست.
وجود تمدنی از پیش از میلاد مسیح

امیدی فر اضافه می کند: محل کنونی شهر آوان بنا به شواهد تاریخی و سنگ نوشته ها در شمال شوش باستان، جنوب لرستان و نزدیک به دزفول است، از این رو باستان شناسان معتقدند که دزفول از حدود دو هزار و ۴۰۰ سال پیش از میلاد حضرت مسیح  پایتخت عیلامیان بوده و آوان خوانده ‌می شده است.

وی بیان می کند: کاوشگران فرانسوی از دوران قاجار و پس از آنها آمریکایی ها از نام و ویژگی شهرآوان آگاهی داشتند اما در خصوص محل واقعی شهر مدارک مستندی ارائه نشده بود تا اینکه دانشمندی آلمانی به نام والترهینتس، مطالعات اولیه تمدن عیلام را تکمیل کرد.

طبق تحقیقات باستان شناسان برجسته سلسله آوان یکی از دودمان‌های تمدن عیلام باستان در دو هزار و ۴۰۰ سال پیش از میلاد، واقع در جنوب غربی ایران بود. عیلامیان را مانند تمدن همسایه(سومریان) می توان از دورترین تمدن های باستان دانست.

امیدی فر می افزاید: این دانشمند درحدود ۵۰ سال پیش کتابی درباره عیلام نوشت که بعدها این کتاب توسط شخصی به نام jennifer barnes تحت عنوان  the lost world of elam به زبان انگلیسی ترجمه شد و فیروز فیروزنیا آن را با عنوان (دنیای گمشده عیلام) به زبان فارسی برگرداند.

امیدی فر همچنین می گوید: در صفحه ۷۲ متن انگلیسی کتاب فوق،  سرزمین عیلام ترسیم شده که در این نقشه ضمن برشمردن اسامی شهرهای این منطقه، محل آوان یا دزفول به لاتین در نقشه مشخص شده است. همچنین در صفحه ٨۱  در ترجمه فارسی کتاب به نقل از دانشمند باستان شناس آلمانی آمده که آوان درجایی که امروز دزفول قرار دارد، بوده است..
این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول عنوان می کند: والتر هینتس یکی از دانشمندان شاخص در میان ده ها ایران شناس بزرگ آلمانی است که در دو سده گذشته، پژوهش های بنیادین و بی همتایی را به جهان ایران شناسی عرضه داشته است. هینتس (۱۹۰۶-۱۹۹۲) ایران شناسی پرکار و به ویژه متخصص خط و زبان های ایرانی و تمدن عیلام بود. او در بسیاری از حوزه های مطالعات ایرانی همچون تاریخ و تمدن هخامنشیان و ساسانیان، زرتشت شناسی، کتیبه شناسی، تاریخ صفویه و علم اوزان و مقادیر، صاحب پژوهش هایی ناب و گسترده بود که کتاب ها و مقاله های بی شماری از او منتشر شده اند هر چند که بسیاری از این دستاوردها در میان ایرانیان به کلی ناشناخته و مهجور مانده است.

امیدی فر یادآور می شود: در کلیه کتب تاریخی و باستانی پس ازطوفان حضرت نوح نبی از شهری به نام« آوان » نام  برده شده است. این شهر، پایتخت تمدن «عیلام» و سرآمد شهرهای مشرق زمین بوده است. کاوشگران غربی در نیم قرن اخیر از جمله والتر هینتس آلمانی، با توجه به دستاوردهای باستان شناسی، احتمال اینکه آوان در جایی که امروز دزفول قرار دارد را مطرح می کنند و  پس از مطالعات و تحقیقات فراوان  تصریح کرده اند که « اَوان Avan » همان  دزفول کنونی است از این روی دزفول فعلی یا آوان، پنج هزار سال پیش را باید نخستین پایتخت امپراتوری گسترده کشور «عیلام» دانست.
امیدی فر ادامه می دهد: همچنین والتر هینتس که خود مدت‏ها در دزفول بوده و مطالعات‏ باستان شناسی انجام داده است در کتاب «دنیای‏ گمشده عیلام» هم در متن و هم در روی نقشه محل‏ شهر قدیمی عیلامی آوان را در دزفول مشخص کرده‏ است.

وی اظهار می کند: اکتشافات باستان شناسی موسسه شرق شناسی دانشگاه شیکاگو در چغامیش شهرستان دزفول حکایت از وجود یک تمدن از میانه هزاره هفتم پیش از میلاد در این محل دارد. خانم « هلن کانتر» از اعضای هیئت عملیات حفاری و باستان شناسی درباره  کاوش های چُغامیش، ضمن ایراد یک سخنرانی در تهران از تپه چغامیش دزفول به نام «شهری از سپیده دم تاریخ» نام می برد. که روزنامه های خبری صبح یکشنبه ۲۲ مهر ماه ۱۳۵۱ خلاصه ای از سخنرانی وی را منتشر کردند.

این عضو انجمن دز پارس بیان می کند: این بانوی کاوشگر در بخشی از سخنرانی خود اعلام می کند که  «این محل که برخی از نقاط آن حفاری شده در این واقعیت نهفته است که از هفت هزاره پیش از عصر جدید تا شکوفایی کامل تمدن شوش فرهنگ هایی در این نقطه بی وقفه جانشین یکدیگر بوده اند. این تپه گنجینه کاملی از اطلاعات و دانستنی های دوران گذشته است و در این سرزمین از قاعده تا پایین تپه، ۱۵ لایه روی هم قرار گرفته است. در زیر خاک زیرین آثاری از فرهنگ و تمدن و مدنیت در ۹ هزار سال پیش نیز به چشم می خورد».
امیدی فر همچنین بیان می کند: این کاوش ها و سایر اطلاعات ما را بیش از پیش به این مسئله رهنمون می کند که محل کنونی دزفول (آوان) پایتخت تمدن گسترده عیلام اولین حکومت گسترده ایرانی بوده است و آنگونه که مورخان نقل کرده اند اولین قومی که تشکیلات اداری منسجمی را درمنطقه جنوب غرب ایران ایجاد کرده، عیلامی ها بوده اند.
2
لزوم ایجاد موزه باستان شناسی در دزفول

محمد آذرکیش، مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول نیز به خبرنگار مهر می گوید: در دزفول امروز نیز می توان رد پای تمدن باستانی عیلام و پایتخت آن آوان را یافت. از بقایای کانال های آب بر رودخانه ای در کنار رود دز تا آثار برجای مانده در تپه های باستانی ده نو دزفول در زمان پادشاهی هوتروک ناهونته در جنوب شهرستان همه و همه حکایت از تمدن کهن عیلام در این شهرستان دارد.

آذرکیش ادامه می دهد: تمدنی که با وجود گذشت چند هزار سال از آن بسیاری از ابعاد آن ناشناخته مانده است و فرصت های کم نظیری را پیش روی محققان و علاقمندان به موضوعات باستان شناسی گذاشته است.

مدیر انجمن دوستداران و پژوهشگران دزفول عنوان می کند: ارزش های ذکر شده، ضرورت وجود رشته باستان‌شناسی در دانشگاه آزاد دزفول و گرایش دانشجویان شهرستان به این رشته را نشان می دهد و ارزش‌های ملی و جهانی تپه‌های باستانی متعدد دزفول نیز ضرورت احداث موزه باستان‌شناسی در این شهرستان را به خوبی یادآور می شود که امیدواریم متولیان امر با درک این مهم و ضرورت توجه به دو مقوله مذکور در پی اجرایی کردن این طرح ها باشند.
آذرکیش تاکید می کند: در دنیای کنونی با توجه به رشد فزاینده صنعت گردشگری، یکی از جذابیت هایی که هر شهری می تواند داشته باشد وجود موزه های متنوع در آن است. بسیاری از کشورها نظیر فرانسه، چین و انگلیس در این خصوص بسیار فعال بوده و خصوصا چین در سال های اخیر برنامه ریزی های زیادی صورت داده است. احداث چند هزار موزه جدید در این کشور نشان دهنده اهمیت وجود موزه ها در صنعت گردشگری است.

حال دزفول با داشتن چنین سابقه کهن و با ارزشی نیازمند احداث موزه باستان شناسی است تا گردشگران در بازدید از این شهر با سابقه ده هزار سال تمدن این شهرستان آشنا شوند.

وی می گوید: حال دزفول با داشتن چنین سابقه کهن و با ارزشی نیازمند احداث موزه باستان شناسی است تا گردشگران در بازدید از این شهر با سابقه ده هزار سال تمدن این شهرستان آشنا شوند. همچنین این موزه فرصتی برای مردم و هنرمندان فرهنگ دوست دزفول است تا بیش از گذشته به داشته های خود افتخار کنند.

مدیرانجمن دزپارس همچنین عنوان می کند: یقینا در این موزه می توان با قرار دادن آثار کشف شده از این منطقه، گوشه ای از عظمت و دستاوردهای این منطقه را در عهد باستان به نمایش گذاشت و در کنار سایر شهرهای باستانی کشور، سند محکمی بر تمدن چند هزار ساله ایران زمین خواهد بود و پژوهشگران را به تحقیق بیشتر و روشن کردن ابعاد موضوع تشویق می کند.
لزوم کاوش در ظرفیت های باستانی دزفول

به گزارش خبرنگار مهر، بدیهی است که ظرفیت های باستان شناسی دزفول به ویژه در خصوص تمدن آوان مهجور مانده است؛ بنابراین راه اندازی موزه باستان شناسی و تاریخ دزفول علاوه بر ایجاد مکانی مناسب و امن برای نگه‌داری و ساماندهی صحیح آثار، فرصت تحقیق در خصوص قدمت و ارزش‌های علمی و باستانی منطقه و زمینه‌ای برای ادامه کاوش‌ها در تپه‌ها را فراهم می آورد. راه اندازی این موزه ضمن رونق بیشتر صنعت گردشگری دزفول، زمینه ای برای استفاده از زیبایی های آثار اصیل و ارزشمند سفالی به عنوان نماد و یا سوغات دزفول است تا هنرمندان به تولید و عرضه این آثار بپردازند. امید است متولیان میراث تاریخی و فرهنگی استان و کشور با توجه و افزایش درک خود نسبت به این گنجینه ارزشمند درراستای شکوفایی و معرفی هرچه بیشتر این تمدن در سطح جهان گام های اساسی بردارند.



طبقه بندی: پایتخت تمدن عیلام،  تمدن عیلام،  آوان،  تاریخ دزفول،  باستان شناسی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، تاریخ دزفول، باستان شناسی دزفول، تمدن عیلام، شهر تاریخی آوان،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 29 اردیبهشت 1395
سنگواره برد کژدم دزفول که بر اساس تحقیقات و آزمایشات محققان 550 میلیون سال قدمت داشته و مربوط به دوران اول زمین شناسی است. سنگواره برد کژدم از نوع فسیل با شکل ظاهری شبیه عقرب بوده که دارای طولی حدود 75 تا 95 سانتی متر و 14 جفت بازو به ضحامت هر بازو چهار سانتی متر می باشد. این سنگواره در ارتفاع 1250 متری از سطح دریا در دامنه کوه لنگر در بخش شهیون دزفول کشف شده است. شکل این سنگواره ستون فقراتو قفسه سینه نشان می دهد که سنگواره متعلق به یک مهره دار بزرگ آبزی دوران اول زمین شناسی است. موقعیت این سنگواره در نزدیکی روستای لیوس و فاصله هوایی 50 کیلومتری شهر دزفول در تنگه کول کژدم قرار دارد. در لنگر کوه دره ها و کول های متعدی وجود دارد که در آنها سنگواره های کوچک بسیار مانند حلزون، ستاره دریایی و صدف مشاهده می شود.
متن و عکس : محمدآذرکیش

دزفول16



طبقه بندی: پایتخت تمدن عیلام،  تمدن عیلام،  آوان،  تاریخ دزفول،  باستان شناسی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، باستان شناسی دزفول، تاریخی دزفول، سنگواره برد کزدم دزفول، تمدن عیلام،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 29 اردیبهشت 1395
گندی‌شاپور(جندی شاپور) که در آغاز روستای کوچکی به نام نیلاوه بود در زمان شاپور دوم،ذوالاکتاف، شهری گسترده و آباد شد. هنگامی که ژولین، امپراتور روم، در سال 363 میلادی به ایران یورش آورد، شاپور دوم لشکر خود را در آن شهر گرد آورد. از این رو، وندوی‌شاپور یا شاپور گرد به گنده شاپور، به معنای لشکرگاه شاپور، شناخته شد و آرام‌آرام به صورت گندی‌شاپور در آمد و زمان زیادی پایتخت ساسانیان بود. آن شهر تا زمان یورش عرب‌های مسلمان هم‌چنان از شهرهای مهم خوزستان و ایران بود و در زبان آنان به جندی‌شاپور شناخته می‌شد که در زبان فارسی نیز به همین نام شهرت یافت. اما پس از بنیان‌گذاری بیت‌الحکمه در بغداد و رفتن بسیاری از دانشمندان وبزرگان آن شهر به آن مرکز علمی اسلامی، آرام‌آرام اهمیت خود را از دست داد و پس از 900 سال شکوفایی رو به ویرانی نهاد و اکنون ویرانه‌های آن در نزدیکی شوشتر در جایی به نام شاه آباد، بر جای مانده است.
عکس محمدآذرکیش

دزفول 15



طبقه بندی: پایتخت تمدن عیلام،  تمدن عیلام،  آوان،  تاریخ دزفول،  باستان شناسی دزفول، 
برچسب ها: دزفول، ایران، خوزستان، جندی شاپور دزفول، آوان، تاریخی دزفول، باستان شناسی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 29 اردیبهشت 1395
قلعه امیر بهمن خان صمصام در 23 كیلومتری شهر دزفول و درنزدیکی روستای علی شلگهی قرار دارد . در گذشته متعلق به شخصی به نام امیر بهمن خان صمصام بوده است. اطراف این قلعه در گذشته باغی بوده و نیز در پشت قلعه باند فرود هواپیمای شخصی صمصام خان بوده است. بنای آن در دو طبقه ، آجری و برگرفته از نقوش معماری ایرانی و به خصوص آجركاری دزفول است. به كارگیری زیبای فریز، نیم ستون ها (كرتله) ، طاق های رومی و سه بخشی جلوه ای ویژه به این قلعه داده است. این قلعه به شماره 29169 در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
عکس و متن: محمدآذرکیش

دزفول 5



طبقه بندی: پایتخت تمدن عیلام،  آوان،  تاریخ دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، آوان، شهر تاریخی آوان، قلعه امیر بهمن خان دزفول، باستان شناسی دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin